Ewa Kaniewska-Mackiewicz opowiada o swoim pionierskim pomyśle wdrożenia modelu asystentury oraz dostosowań zwiększających dostępność i inkluzywność zakładów karnych w naszym kraju dla osób w spektrum autyzmu i z zaburzeniami sensorycznymi   

Jak narodził się pomysł na opracowanie pakietu rozwiązań wchodzących w skład innowacji „Za Murem Zrozumienia”?
Nawiązując wcześniej współpracę z zakładami karnymi i prowadząc w jej ramach warsztaty dla osób osadzonych, zauważyłam, jak poważnym problemem jest brak systemowych rozwiązań dla osób z zaburzeniami ASD/SI przebywających za więziennymi murami. W tym aspekcie brakuje odpowiedniej edukacji i szeregu dostosowań w zakresie dostępności dla osób ze spektrum autyzmu i zaburzeniami sensorycznymi.

Z pewnością tym osobom niełatwo odnaleźć się w nowej sytuacji…
Niestety trybiki przepisów biorą pod uwagę przede wszystkim charakter popełnionego przestępstwa, nie uwzględniają natomiast indywidualnych potrzeb wynikających z niepełnosprawności, m.in. właśnie ASD/SI. Niezależnie od wagi przestępstwa i wydanego wyroku, każda osoba zasługuje na godne traktowanie. Powinno obejmować ono również respektowanie potrzeb, które wynikają z niepełnosprawności.

Jak powszechnym problemem jest dostępność komunikacji i brak wsparcia osób w spektrum autyzmu i z zaburzeniami sensorycznymi w zakładach karnych?
Nie ma na ten temat konkretnych danych, ale zauważa się, że liczba osób z rozpoznanym spektrum autyzmu i zaburzeniami sensorycznymi w zakładach karnych zarówno w Polsce jak i na świecie rośnie. Pozostaje jeszcze spora grupa osób, które nie mają postawionej diagnozy. Dlatego zależy mi na stworzeniu, m.in. kwestionariusza do przesiewowej diagnozy, który okaże się realnym wsparciem dla psychologów w zakładach karnych.

Jakie inne rozwiązania obejmuje innowacja „Za Murem Zrozumienia”?
W skład innowacji „Za Murem Zrozumienia”, poza wspomnianym już przesiewowym kwestionariuszem, wejdzie jeszcze, m.in. Narzędziownik, będący kompendium wiedzy o funkcjonowaniu osób w spektrum autyzmu w zakładach karnych. Co ważne, skierowany on będzie nie tylko do funkcjonariuszy służby więziennej, ale także do osób osadzonych. W przygotowywanym poradniku znajdą się scenariusze warsztatów, wytyczne dla infrastruktury i wyposażenia placówek penitencjarnych, informacje o sposobach, w jaki komunikują się osoby z ASD/SI oraz dokładnie opisany model ich asystentury. Projekt zakłada ponadto stworzenie prostych pomocy sensorycznych wraz instrukcjami do samodzielnego wykonania przez osoby osadzone. Dążę do tego, aby realizacja innowacji kompleksowo i trwale przyczyniła się do wsparcia osób z ASD/SI osadzonych w zakładach karnych.

Jak wyglądają prace nad tym projektem?
Fundamentem pracy nad projektem „Za Murem Zrozumienia” jest dialog i ścisła współpraca zarówno z personelem zakładów karnych, jak i osobami osadzonymi. Bardzo mocno więc trzymam się zasady: „nic o nas bez nas”. W pracy nad innowacją chcę oprzeć się na wspólnej analizie sytuacji, które są szczególnie dla osób z ASD/SI i w ten sposób opracować zalecenia, które będą na co dzień się sprawdzały w zakładach karnych w całej Polsce.