„ZamigAI o AI”

Budowanie kompetencji cyfrowych osób g/Głuchych w obszarze sztucznej inteligencji

Na czym polega innowacja?

Sieć Badawcza Łukasiewicz – Instytut Sztucznej Inteligencji i Cyberbezpieczeństwa tworzy innowację społeczeną, która odpowiada na problem strukturalnego i systemowego wykluczenia osób g/Głuchych.  z dostępu do wiedzy oraz praktycznego wykorzystania narzędzi sztucznej inteligencji (AI). Choć technologie te mogą wspierać niezależność osób ze szczególnymi potrzebami, obecne bariery komunikacyjne i edukacyjne uniemożliwiają im pełne uczestnictwo w cyfrowej rewolucji.

Kluczowe bariery zdiagnozowane w projekcie

  • Brak ustandaryzowanej terminologii: W Polskim Języku Migowym (PJM) nie istnieją odpowiedniki dla kluczowych pojęć, takich jak algorytm, prompt, uczenie maszynowe, dane treningowe czy deepfake. W praktyce prowadzi to do chaosu komunikacyjnego i konieczności czasochłonnego literowania terminów.
  • Niewłaściwa metodyka edukacyjna: Większość dostępnych szkoleń jest tworzona z perspektywy osób słyszących. Proste tłumaczenie treści na PJM (model translacyjny) nie uwzględnia faktu, że dla wielu osób g/Głuchych polszczyzna jest językiem drugim, a PJM posiada odmienną strukturę gramatyczną i poznawczą.
  • Luka szkoleniowa: W Polsce brakuje specjalistycznych szkoleń z zakresu AI skierowanych bezpośrednio do osób g/Głuchych jako użytkowników końcowych – istniejące inicjatywy często adresowane są jedynie do tłumaczy.

Opis działania innowacji społecznej

„ZamigAI o AI” to kompleksowy model zwiększania dostępności, w którym edukacja o sztucznej inteligencji jest projektowana od podstaw wspólnie ze społecznością osób g/Głuchych. Projekt odchodzi od pasywnego tłumaczenia treści na rzecz tworzenia trwałej infrastruktury językowej i metodycznej.

Finalne produkty projektu

  1. Powołanie eksperckiej grupy roboczej (specjaliści AI, językoznawcy i osoby g/Głuche), której zadaniem jest opracowanie i społeczna walidacja zestawu co najmniej 20 unikalnych znaków PJM dotyczących sztucznej inteligencji.
  2. Opracowanie scenariuszy szkoleń i materiałów dydaktycznych, które uwzględniają wizualno-przestrzenny charakter komunikacji osób g/Głuchych.
  3. Stworzenie serii wideotutoriali w PJM, które krok po kroku uczą obsługi popularnych narzędzi AI (np. ChatGPT) w codziennych sytuacjach, pracy i edukacji.

Innowacja nie tylko wyrównuje szanse w dostępie do nowoczesnych technologii, ale także zwiększa konkurencyjność osób g/Głuchych na rynku pracy oraz wspiera ich samodzielność w życiu zawodowym i osobistym.